Evangelielezing Matteüs 5: 1-12
Gelukkig wie ………. met lied 833 Neem mij aan (zie beamer)
De parallelle teksten die we hebben gehoord bij de gelukkig-sprekingen uit Matteüs spiegelen als het ware de Bijbeltekst naar onze tijd toe.
Naar de sfeer in onze wereld en samenleving,
en hoe daarin te leven vanuit wat de Bijbel ons leert, wat het leven de moeite waard maakt.
‘Gelukkig wie verdriet niet wegdrukt, pijn toelaat, in verbinding blijft met wat echt is
Wie zacht leeft in een harde wereld, niet onverschillig is,
maar blijft verlangen naar rechtvaardigheid, trouw aan menselijkheid,
wie mild is en niet veroordeelt, maar bruggen bouwt’.
En ook de woorden van Jezus gespiegeld en vertaald naar het omgaan met een kwetsbare wereld, het klimaat, de natuur, leefbare toekomst.
‘Gelukkig wie beseft dat de aarde geen bezit is, maar iets wat ons is toevertrouwd,
geleend aan de generaties na ons.
Wie durft rouwen om wat verdwijnt: bossen, soorten, seizoenen,
want alleen wie het verlies erkent zal het beschermen.’
Die vertaling en spiegeling naar onze wereld en tijd nu maken de woorden van Jezus actueel,
maar tegelijk mag je zeggen dat de gelukkig sprekingen sowieso, ook los van die actuele toepassing, het leven spiegelen.
Niet alleen het leven in die tijd, de tijd van de Bijbel, van Jezus, maar ook onze tijd, ons leven.
De gelukkigsprekingen houden ons een spiegel voor.
Nu is een spiegel een handig, maar eigenlijk ook een vreemd iets.
Handig om je haar te kammen, te kijken of je er een beetje goed, verzorgd uit ziet.
In een spiegel kijk je naar jezelf, maar een spiegel keert ook de wereld een beetje om, je ziet jezelf omgekeerd.
Niet zoals het klavertje 4 op de zondagsbrief onderste/boven maar bijvoorbeeld links wordt rechts en andersom
Ga maar eens voor een spiegel staan en je ziet tegenover je spiegelbeeld, jouzelf dus.
Maar je linkerarm is bij jouw spiegelbeeld de rechterarm, je rechteroor is daar het linkeroor.
Rechts wordt links en links wordt rechts.
Misschien moeten sommige politici of machthebbers eens wat vaker in de spiegel kijken.
De wereld, Social Media houden ons ook een spiegel voor.
Een spiegel waarmee we vooral kijken naar onszelf met de ogen van de ánder, hoe ánderen ons zien en beoordelen.
En ik denk dat niet alleen jongeren daar last van hebben.
Je spiegelen aan een ideaalbeeld, van influencers, voorbeelden en rolmodellen,
invloedrijke figuren,
aan wat hoort en ‘in’ is, wat je moet doen om erbij te horen, om niet anders te zijn en buiten een groep te vallen.
Die hedendaagse spiegel die zegt:
Gelukkig ben je als je succesvol bent en mooi, als je sterk bent en je jezelf kunt redden,
als je niemand nodig hebt, je niet zwak maar onafhankelijk bent en je leven onder controle hebt.
Maar het is een spiegel die een vertroebelt beeld van het leven geeft,
die je opjaagt en in plaats van geluk vooral eenzaamheid en burned-out oplevert.
De gelukkigsprekingen van Jezus houden ons een heel andere spiegel voor.
De woorden van Jezus keren het leven om: hoe we met elkaar omgaan, ons samenleven,
de sfeer in de wereld, de omstandigheden waarin mensen leven.
Zoals een lied in het liedboek zingt:
‘Zijn woord wil deze wereld omgekeerd’
Omdat daarin, zegt Jezus, in die omgekeerde wereld het geluk te vinden is.
En dan niet geluk voor maar enkelingen, voor degenen die toevallig in gelukkige omstandigheden zijn geboren,
of die geluk kunnen kopen – tenminste dat denken ze.
Maar geluk, echt geluk voor wie durft te leven met kwetsbaarheid:
wie rouw en verdriet niet uit de weg gaat,
wie wil leven vanuit medemenselijkheid: barmhartig zijn, troosten, verbondenheid,
wie, tegen alles in, durft te blijven vertrouwen op de zachte krachten: solidariteit, mededogen, vrede stichten, inzet voor gerechtigheid.
Omdat je daarin verbinding met elkaar kunt vinden, in de zorg voor elkaar, inzet voor elkaars geluk en welzijn,
dat geeft betekenis en zin aan je leven en daarmee geluk, echt geluk.
Jezus spreekt deze woorden aan het begin van zijn weg door het land.
Je kunt deze woorden op verschillende manieren lezen en opvatten.
Als een belofte voor hen die worden genoemd: die treuren, wie gerechtigheid ontbreekt, wie vervolgd wordt.
Voor hen is het koninkrijk van de hemel.
Maar dat is niet alleen een belofte voor later, na dit leven – zoals het vaak is uitgelegd.
Jezus spreekt vaker over het koninkrijk van de hemel of het koninkrijk van God en zegt daar dan bij: ‘het is heel dichtbij u’, binnen jullie bereik, nu al.
In Jezus, in hoe hij heeft geleefd, licht het Koninkrijk van God op, is het onder ons gekomen.
Zoals iemand schreef: ‘Jezus is niet gekomen om de mensen naar de hemel te brengen, maar om de hemel bij de mensen te brengen.’
Om iets van dat Koninkrijk van God, het leven zoals God dat bedoelt, dichterbij te brengen.
Misschien mag je die woorden van Jezus ‘voor hen is het koninkrijk van de hemel’ opvatten zoals ds. Martin Luther King het verwoordde in zijn beroemde toespraak: ‘I have a dream’.
Een visioen, een droom die werkelijkheid kan worden als wij mensen zo leven als Jezus hier zegt:
Zachtmoedig, barmhartig, zuiver van hart, wetend van kwetsbaarheid je inzetten voor gerechtigheid en vrede.
Als een aansporing en opdracht, vertrouwend op dat koninkrijk van God, vanuit dat hemelse perspectief:
de wereld, het leven omgekeerd ten opzichte van hoe het er nu te vaak aan toe gaat.
Zoals wij het iedere zondag met elkaar uitspreken en bidden:
‘Laat uw wil gedaan worden, op aarde zoals in de hemel’.
Zoals Jezus ons heeft voorgedaan.
In de gelukkigsprekingen tekent Jezus als het ware ook zijn eigen portret,
wie hij is en zal zijn, voor en met de mensen, bij en tussen kwetsbare mensen.
Heel anders dan de machthebbers en religieuze leiders van zijn tijd – en ook velen in onze tijd.
‘Nederig van hart’, zich niet te groot en verheven voelend boven gewone mensen.
Wetend dat het leven niet maakbaar is, maar kwetsbaar.
‘Hij treurde’, huilde zelf bij het graf van zijn vriend Lazarus, was met ontferming bewogen over mensen, geroerd tot in het diepste van zijn ingewanden.
Met aandacht meelevend, helend voor mensen met verdriet vanwege ziekte of verlies.
‘Zachtmoedig’, rijdend op een ezel, niet op een oorlogspaard.
‘Hongerend naar gerechtigheid’, Jezus gaf er zelfs zijn leven voor, volgehouden liefde.
‘Barmhartig’, vergevend, niet veroordelend, Jezus hield maaltijd en zocht daarin verbinding met zondaars en tollenaars, én met Farizeeën en Schriftgeleerden.
‘Zuiver van hart’ – hij had geen dubbele agenda, geen andere dan de liefde.
‘Vredestichter’, vrede wensend: ‘vrede voor jullie’
‘Vervolgd’ – tot in de dood.
Geluk gevend.
Zo is Jezus een spiegelbeeld voor ons, om ons aan te spiegelen.
Onszelf te zien zoals wij kunnen zijn, wie wij kunnen zijn, voor elkaar.
Om, wie weet, af en toe iets in ons samenleven met elkaar,
om te kunnen keren tot werkelijk geluk voor iedereen.
